ÇAN HURMA KÖYÜ TARİHÇESİ
Hurma köy bulunduğu bölgenin en eski köylerindedir.Ne zaman kurulduğu hakkında kesin bir bilgi yoktur.Fakat yapılan incelemelerden resmi olmamakla beraber Osmanlı devletinin kurulduğu yıllara kadar geçmişi olduğu tahmin edilmektedir.Köyün ilk kurulduğu yıllarda dikildiği tahmin edilen çınar ve dut ağaçlarının kalınlıkları köyün geçmişi hakkında bir belge olabilir.
Yapılan incelemelerden köyün 3 obanın birleşmesinden meydana geldiği tahmin edilmektedir. Şimdiki köyün bulunduğu yere çok yakın olan “Musallar” mevkiinde bir oba, “Gün doğdu” mevkiinde bir oba, “Eski köy içi” mevkiinde bir oba bulunmaktaydı. Bu eski yerleşim yerlerinde yaşayan insanlara ait olduğu sayılan ( Mezarlar , İnşaat kalıntıları , Çeşme vs…) ortaya çıkmaktadır. Daha sonra bu 3 oba aralarında daha iyi yardımlaşabilmek ve dışardan gelen tehlikelere karşı daha iyi korunabilmek için bundan daha önemlisi suya daha çabuk ulaşabilmek için bu günkü köyün bulunduğu yere gelip yerleşmişlerdir. Bu gün köydeki her evin önünde muhakkak bir kuyu bulunmaktadır. Bu da köyün olduğu yerde suyun çok bol olduğunun göstergesidir.
Böylece üç obanın birleşmesiyle yeni bir köy ortaya çıktığı için yeni köyün adını (Kurma köy) olarak belirlenmiştir. Daha sonra köylerin isimleri resmi kayıtlara geçirilirken ( Hurma köy ) olarak yazıldığı için bu isim resmiyet kazanmıştır. Köyün adı Hurma köy olmasına rağmen bu gün hala Gurma köy , Kurma köy gibi isimler halk arasında yaygın olarak söylenmektedir.
Köyün şimdi bulunduğu yerde ne zaman kurulduğu belli değildir. Resmi kayıtlara göre en eski nüfus kaydı 1820 doğumlu Süleyman ve Meryem kızı Şerife Solak adındaki kişidir. Tabi ki bu köyün kuruluş tarihi anlamına gelmez. Anadolu da ilk resmi nüfus sayımı 2. Mahmut döneminde 1831 tarihinde yapılmıştır. Bundan önceki dönemlere ait nüfus bilgileri hem bulunmamakta hem de sağlıklı değillerdir. Ancak eldeki bilgilere göre Hurma köyü oluşturan yörede değişik isimler adı altında yüzyıllardan beri yaşam sürüldüğü tahmin edilmektedir.
COĞRAFİ YAPI
Köyümüzün bulunduğu yer genellikle sulu tarıma uygun yapıya sahiptir. Bölgesinde 2 büyük Çam ormanı bulunmaktadır. Bunlar Yürü iç mevkii ve Erenler mevkiidir. Bunlar dışındaki bölgeler ise meşeliktir. Bu bölgelerde mera olarak kullanılmaktadır. Köyümüz geniş bir araziye sahip olup tahıl üretimi içinde elverişlidir. Sulu tarım genellikle köye can veren iki çay kenarındaki bölgelerde yapılmaktadır. Bu akarsular Kocabaş çayı ( köylülerin deyimiyle Koca çay ) ve diğeri de Kaz deresi ( köylülerin deyimiyle Küçük çay ) dır. Zaten köyün bulunduğu yerleşim yeride bu iki çayın ortasıdır. Son yıllarda köyün sulu tarım arazilerinin bölgeye yapılan Termik santralın su ihtiyacını karşılamak için istimlak edilmesinden dolayı verimli topraklarda büyük miktarda azalma olmuştur. Ayrıca bu bölgeden Çan ilçesinin kullanım suyu ve Kale Seramik işletmelerinin kullanım suları da sağlanmaktadır. Köyün kurulduğu yer ise genelde düzlüktür. Bölgemizden bulunan ormanlarımızda daha çok Çam ve Meşe ağaçları bulunmaktadır.
İklim olarak ise bir geçiş noktasında bulunmaktadır. Hem Karadeniz iklimi hem de Akdeniz iklimi özelliği gösterir. Akdeniz iklimi ise daha çok etkilidir. Köyün bulunduğu yer iki çay arasında olduğundan gece ve gündüz ısı farklılıkları çok görülmektedir. İlkbaharda geç zamana kadar geceleri soğuk olduğu için kırağı olmaktadır. Bu da çay kenarlarındaki meyve ve sebzeleri yoğun şekilde etkilemektedir.
EKONOMİ
Köyümüz geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Ekilen tarım ürünleri aman içinde değişikliğ uğramıştır. 1960’lı yılların sonlarına kadar genellikle tahıl üretimi yapılmaktaydı. Bunu hayvancılık izlemekteydi 1960’lı yılların sonlarından itibaren ise Sanayi ( Sulu tarım ) ürünleri daha öncelik kazanmaya başlamıştır. Köyümüz bölgede sulu tarıma geçen ilk köydür. Genellikle kuru fasulye , kabak çekirdeği , günebakan , domates , salçalık kırmızı biber ekimi yapılmaktaydı. Bu dönemde tarımla uğraşan her ailede bir su motoru hatta bazı ailelerde 2 tane su motoru bulunmaktaydı. Bu yıllarda hayvancılık ikinci planda tutulmuştur. 1960’lı yıllara kadar tarımda en önemli güç kaynağı hayvanlardı . sulu tarım dönemiyle birlikte hayvanların yerini Traktörler almaya başladı. Köye ilk Traktör 1970’li yılların başında gelmiştir. Bu yıllarda sulu tarımın yapılmadığı mevsimlerde köy kadınlarının yapmış olduğu el dokuma halıları bölgenin en meşhur halıları idi.
1990’lı yıllara kadar devam eden sulu tarım olayı yavaş yavaş azalmaya başlamış ve bu yıllarda tarımın yerine hayvancılık almaya başlamıştır. Tarım ürünleri de bu değişime paralel olarak hayvan yemi üzerine yoğunlaştı. Bu ürünler yonca , sılajlık mısır gibi ürünlerdir. Bunun yanında ekilen tahıllar da daha çok olgunlaşmadan biçilip yaş olarak hayvanlara verilmek üzere stoklan maktadır. Günümüze kadar çoğalarak ve gelişerek gelen süt ve besi hayvancılığı köyün temel geçim kaynağı durumundadır. Köyümüzde çok eskiden beri yapılan hayvancılık 1970’li yıllara kadar küçük baş ve büyük baş hayvan sayısı dengeli bir durumdaydı. Bu yıldan sonra büyük baş hayvanların oranı artmaya başladı. Günümüzde ise küçük baş hayvan yok denecek kadar azdır. Köyümüzde sulu tarımın yoğun şekilde yapıldığı dönemlerde yıllarca bölge köylerden çalışmaya insanlar gelmiştir. Bu da köyümüzün kendi ekonomisiyle beraber etrafına da ekonomik katkı yaptığı bilinen bir gerçektir. Köyümüzden uzun yıllar kendi işi dışında dışarıya çalışmaya giden olmamıştır. Köyümüzün ekonomik seviyesi iyidir. Bununda en önemli sebeplerinden başlıcası her ailede emekli bir kişin bulunmasından kaynaklanmaktadır.
SOSYAL YAPI
Köyümüz bulunduğu yer itibariyle çok yakındır. Çan-Çanakkale yolunun 7.km sinde bulunup yola 150 metredir. Buna rağmen dışarıya göç veren köyler arasındadır. Köyün nüfusu 1970 ile 1980 arası 400 civarında olup 100 yakın bizzat oturulan ev vardır. Bu gün ise oturulan ev sayısı değişmezken köyün nüfusu 300 civarına inmiştir. Bunun başlıca sebebi dışarıya göç verme olmakla beraber nüfus planlaması da etkilidir. 1980’li yıllarda hane halkı sayısı ortalama 4 iken günümüzde bu 2 yada 3 inmiştir. Dışarıya göçün başlıca temel sebebi eğitim ile ilgilidir. Çanın köyleri içinde nüfusa göre en eğitimli köy Hurma köydür. Yine Çanın köyleri arasında nüfusa göre memur sayısı en fazla olan köydür. Bu da meslek sahibi olan insanların köy dışında çalışmalarını gerektirdiği için doğal olarak köy nüfusunu azaltmaktadır.
Köyümüz merkezi bir köy olmasından dolayı kültürel yönden faal bir köydür .Köyümüzde çok eski yıllardan beri evlenmeler genellikle ilçenin diğer yerli köyleriyle yapıldığı görülmektedir. Bundan dolayı da bu bölgedeki eski köylerin geleneklerinin köyümüzde bu zamana kadar gelmesini sağlamıştır. Her yıl düzenli olarak yapılan köy hayırları beklenenden daha çok ilgi görmektedir. Ramazan ayında ailelerin verdikleri toplu iftar yemekleri ayrı bir kültürel bir zenginliktir. Bunun yanında yapılan düğünlere bütün köy halkı davet edilir ve düğünler bir imece usulü çerçevesinde el birlik yapılır.
Geçmiş yıllardan beri hizmette ve gelişmede hep ilklerin yaşandığı yer olan köyümüz ilk elektrik gelen, ilk modern değirmeni yapan , ilk okul açılan , ilk evlere kullanım suyu verilen , ilk kanalizasyon döşenen , ilk telefon ile konuşan , ilk Internet ile dünyaya açılan köy olarak son yıllarda kültürel yönden büyük bir aşama kaydedilmiştir. Aktif bir muhtar ve azalarının oluşturduğu idari yönetimler beraber köyümüzde kurulan kalkınma kooperatifi ve köy geliştirme ve güzelleştirme derneği çerçevesinde oluşturulan yönetimler bir birleriyle dayanışma içinde 21. yüzyılda Avrupa Birliği normlarında bir köy yerleşim yeri yaratmak amaç olmuştur. Bu arada bir çok köyün kapatılan İlköğretim binaları yıkılmışken köyümüzde ki okul binası korunup düzenlenerek kültürel amaçlar için kullanılan bir bina ve alan olarak kullanılmaktadır.
Muhtar : Vahit YURTSEVEN
Azalar : İsmail ÜKTEN , Mustafa GÜLER , Kadir CAN , Süleyman DURMAZ
Hazırlayan : Mehmet KONU
Tarih Öğretmeni
